Wychowawca jako lider

”Sztuka przywództwa to sztuka przekonywania ludzi, by powierzone zadania wykonywali dobrowolnie” .

Kenneth Blanchard

Nauczanie w polskiej szkole, szczególnie średniej nie było nigdy tak skomplikowane jak teraz. Spotkały się bowiem w klasach pierwszych trzy roczniki – 2004, 2005 i 2006. Co oznacza to dla nauczyciela? Otóż uczy on młodzież o różnym stopniu nie tylko wiedzy, bo tak było zawsze, ale także dojrzałości. 

Absolwenci gimnazjum przeszli już bowiem przez zmianę szkoły, poznali nowe miejsce, musieli dostosować się do nowej sytuacji. Młodzież „po szkole podstawowej” takich doświadczeń nie miała. Byli dwa lata najstarsi w szkole, pobłażano im, ponieważ nikt nie wiedział, czego tak naprawdę od nich oczekiwać. 

I co teraz? Może takie pytanie zadać sobie każdy dyrektor szkoły, ale także nauczyciel, który dla swojej grupy chce stać się prawdziwym liderem. Teraz czas sięgnąć do przywództwa. Nie do takiego, które znamy jako wychowawcy, ale do modelu wypracowanego przez lata w organizacjach innych niż szkoła. 

W przywództwie przez długi czas mówiono o dwóch stylach – demokratycznym i autokratycznym. Wciąż spierano się, który z nich przynosi lepsze efekty. Rzecz jasna każdy z nich miał swoje zalety i wady i stwierdzenie wyższości jednego nad drugim było naprawdę trudne. Paul Hersey i Kenneth Blanchard wprowadzili nowy sposób myślenia na temat zarządzania. Pokazali, że nie można mówić, który styl jest lepszy, ale należy dostosować sposób rządzenia do sytuacji.

Każdy jest inny

Każdy pracownik wymaga innego podejścia. Nie ma jednego idealnego stylu przywództwa – zależy on od sytuacji, czyli etapu rozwoju pracownika i zadania, które ma wykonać”.

Czyż nie wydaje się to  znane? Przecież skoro założenie takie funkcjonuje w innych organizacjach, powinno także w szkole. Każdy uczeń wymaga innego podejścia. Uczniowie bowiem są na różnym poziomie rozwoju. Do zadania więc nie będą podchodzili tak samo. 

Model wypracowany przez obu panów znany jest pod nazwą Zarządzanie Sytuacyjne II i świetnie sprawdzi się w szkole. Jego celem jest dopasowanie stylu przywództwa do etapu rozwoju pracownika (ucznia). Odpowiedni dobór sprawi, że uczeń rozwija nie tylko swoje kompetencje, ale też motywację i pewność siebie. A przecież o to w szkole chodzi. 

Przywództwo nie jest tym, co lider narzuca pracownikom,  ale tym, co osiąga się wspólnie z nimi”.

Skuteczny lider

 Skuteczny lider musi zatem posiadać pewne umiejętności. Są nimi: 

Nauczyciel – lider, powinien dostrzec, że uczniowie mniej dojrzali będą mocniej potrzebować jego „bycia dyrektywnym”. I na pytanie: „To mam im matkować?” śmiało odpowiadam – A dlaczego nie? Przecież ta dyrektywa zmniejszy się wraz z rozwojem uczniów. Wtedy potrzebne im będzie wspieranie i zachęcanie. 

Dobrze, czyli jak…?

W klasie nie wystarczy już jedynie nakazywać. Prawdziwy lider to taki, który potrafi dostrzec potrzeby grupy i ich członków. 

Jeśli u uczniów zauważymy niskie umiejętności, chęci lub pewność siebie zastosowany powinien zostać styl nakazowy. Liderze – skup się wtedy na zadaniu, podejmuj decyzje, wydawaj bardzo konkretne polecenia. Instruuj i kontroluj, ale także wspieraj nabywanie potrzebnych umiejętności. 

Tam, gdzie umiejętności są niskie, ale chęci lub pewność siebie  – wysoka, wprowadzony powinien zostać konsultacyjny styl zarządzania. Liderze – wyznaczaj i objaśniaj cele, wspieraj aktywność, wprowadzaj elementy samokontroli, wyznaczaj konflikty wspólnie z uczniami.  

Jeśli Twoi uczniowie mają wysokie umiejętności, ale niskie chęci lub pewność zastosuj styl partycypacyjny. Stawiaj ambitne cele, ale tłumacz i zachęcaj, motywuj, wspieraj. Angażuj się także w w proces decyzyjny. 

Wszystkim liderom życzymy uczniów o wysokich umiejętnościach i wysokich chęciach i pewności. Tutaj styl zarządzania określamy jako delegujący. Możesz spokojnie dać i swobodę w realizacji zadań. Deleguj je. Pozwól uczniom podejmować decyzje i co ważne – ufaj im!

Zastosowanie nieodpowiedniego stylu może łączyć się z wieloma skutkami, których po prostu byśmy nie chcieli. Sfrustrowani, pełni lęku uczniowie, oszukujący i bojący się szkoły to obraz, który powinien odejść w niepamięć. Niestety – wciąż istnieje. Czas to zmienić. Stać się dla swoich uczniów mądrym liderem.

Darek Gołębiowski – magister Zarządzania i Marketingu, ukończył studia podyplomowe Zaawansowane aplikacje multimedialne i ich zastosowania. Zawodowo: Doradca biznesowy/ Trener/ Programista technologii internetowych. Właściciel firmy od ponad 20 lat, obecnie także nauczyciel zawodu. Autor: produktów multimedialnych dystrybuowanych głównie na CD/DVD (lata 2007-2011), m.in.: Poradnik Podstawy Przedsiębiorczości, Książka Kucharska, Praca Dla Ciebie, Skarb Przedszkolaka,  portalu edukacyjno-informacyjnego poswojsku.info dedykowanego menedżerom , treści informacyjnych i reklamowych dla firm prowadzących działalność internetową,  szkoleń dedykowanych określonym obszarom wiedzy oraz materiałów szkoleniowych, książek i opowiadań.